De
representatie van vrouwen, etnische minderheden, senioren en seksuele
minderheden op streamingdiensten en bij reguliere omroepen blijft
achter.
Dat blijkt uit onderzoek van communicatiewetenschapper Serena
Daalmans van de Radboud Universiteit. "De vooruitgang gaat met te kleine
stapjes."
Vergelijkend onderzoek
Om
de zo veel jaar bekijkt Daalmans hoe het gaat met de representatie van
minderheidsgroepen op televisie. Wat nog ontbrak was een vergelijkend
onderzoek waarin ook streamingkanalen werden meegenomen. Daalmans: ‘Bij
de meeste streamingdiensten wordt veel aandacht besteed aan diversiteit:
er worden bijvoorbeeld mensen aangenomen die specifiek daarmee bezig
moeten zijn. Je zou dan misschien ook verwachten dat minderheden op
streamers goed vertegenwoordigd zijn.’
De
communicatiewetenschapper bracht met collega’s Rhanna Haverkort en
Mariska Kleemans in kaart wat voor soort mensen voorkwamen in
programma’s uit de Top 10 aanbevolen series (na het aanmaken van een
nieuw account) bij de streamingdiensten Netflix, Videoland, Prime en
Disney. Datzelfde deden ze met een selectie van programma’s die op prime
time werden uitgezonden bij reguliere omroepen zoals de NPO, RTL en
SBS.
Daalmans: "We keken hoeveel mensen uit ondergerepresenteerde groepen er voorkwamen
in deze programma’s en of dat overeenkwam met het percentage dat ze
vertegenwoordigen in de Nederlandse samenleving. Daarnaast onderzochten
we de kwaliteit van de representatie. Hoe stereotype was die? Vrouwen
worden bijvoorbeeld vaak alleen maar met kinderen afgebeeld, of als
romantisch partner. En verhaallijnen van oudere mensen gaan vaak over
ziektes."
Vrouwen
De
belangrijkste conclusie was dat vrouwen er nog steeds bekaaid vanaf
komen, zowel bij streamingdiensten als bij omroepen. "In de bijna vijftien
jaar dat ik dit bestudeer verandert de representatie van deze groep het
allerminst. Een op de drie mensen die we zien op tv, is vrouw, terwijl
meer dan de helft van de bevolking uit vrouwen bestaat. Daarbij worden
ze vaak ook nog heel stereotype neergezet: we weten bijvoorbeeld soms
niet of ze werken, maar wel dat ze een kind of relatie hebben."
Bij
etnische en seksuele minderheden lag dat iets anders: die kwamen wel
proportioneel voor, maar etnische minderheden waren niet stereotype-vrij.
Daalmans: "We zagen dat etnische minderheden vaker met criminaliteit
werden geassocieerd."
De
representatie van senioren liet behoorlijk te wensen over: slechts ruim
5 procent van de mensen op tv was boven de 65, terwijl die groep ruim 20 procent van
de Nederlandse samenleving uitmaakt.
Verschil streamers en omroepen
Tussen
de streamingdiensten en de omroepen zat qua representatie weinig
verschil. ‘Streamers roepen vooral heel hard dat ze eerlijk willen
representeren, maar doen dit vervolgens niet echt. Er wordt veel gezegd
over dat representatie door zowel reguliere uitzenders als streamers
beter moet, maar de data laten zien dat de vooruitgang maar met hele
kleine stapjes gaat.’
Meer weten over representatie in de media? Bekijk
de video die Daalmans maakte voor de Universiteit van Nederland.
Publicatie
Daalmans,
S., Haverkort, R., & Kleemans, M. (2024). Streaming with more
diversity? A comparison of the representation of minorities in
broadcasting versus streaming television content. Humanities &
Social Sciences Communications, 11(1), 1–16.
https://doi.org/10.1057/s41599-024-03442-2